بررسی های لرزه ای: تصویربرداری خفاش وار

بررسی های لرزه ای (Seismic surveys) تکنولوژی برای تصویربرداری از عمق زمین بر اساس امواج صوتی است. این تکنولوژی را می توان یک نوع فناوری تقلید از طبیعت (Biomimicry) نامید. این بررسی ها از سیستم سونار خفاش و وال در طبیعت الهام گرفته شده است و امروزه در کشتی های جنگی، زیردریایی ها و سونوگرافی پزشکی نیز استفاده می شود. البته باید گفت سیستم تصویربرداری صوتی خفاش ساده بوده و در محیطی همگن صورت می گیرد در حالی که محیط زمین بسیار ناهمگن و با پیچیدگی الاستیک است. خفاش تقریباً کور است ولی با وجود این پرواز می کند، شکار می کند و دوباره به خانه اش بر می گردد. این چطور ممکن است؟ خفاش از ارسال امواج فراصوتی و سیستم پژواک یابی استفاده می کند. این پستاندار با دهان خود امواج فراصوتی ایجاد می کند و سپس ساکت و ثابت می ماند تا امواج بازگشتی را دریافت کند و بدین طریق تصویری در مغزش ایجاد می شود. از همین اصل، امروزه ژئوفیزیست ها برای تصویربرداری تحت الارضی ساختارهای زمین استفاده می کنند. امواج صوتی ایجاد، ضبط و سپس تفسیر می شود. در خشکی امواج صوتی توسط مواد منفجره و یا صفحات ارتعاشی ایجاد می شود و امواج بازگشتی با خط یا شبکه ای از ژئوفون ها برداشت می شود. برای برداشت های عمیق تر از دینامیت یا کامیون های ایجاد لرزه (Vibroseis trucks) استفاده می شود. با تغییرات اندکی، همین سیستم در مناطق دریایی نیز به کار می رود. با استفاده از کشتی های ویژه و تفنگ بادی یا آبی (Air or water guns) امواج ایجاد می شود و توسط شبکه ای از هیدروفون ها اطلاعات برداشت می شود. امروزه انواع برداشت های لرزه ای دو بعدی، سه بعدی و چهاربعدی بسته وجود دارد.
