تب مقاله نویسی و سرقت علمی در زمین شناسی

واژه plagiarism یا دزدی علمی برای اولین بار در قرن اول میلادی توسط شاعر رومی به نام "مارتیال" برای ربودن شعرهایش توسط شاعر دیگری به کار رفت. این واژه در سال ۱۶۰۱ توسط بن جانسون به معنی کسی که متهم به دزدی ادبی است توصیف شد و واژه سرقت یا دزدی علمی در حوالی سال ۱۶۲۰ از آن مشتق شد. این روزها سرقت علمی در بین زمین شناسان ایرانی بسیار مرسوم است. از اساتید برجسته دانشگاهی گرفته تا دانشجویان غیرمطلع از مصادیق سرقت علمی، همه در این نوع سرقت نقش دارند. تب مقاله نویسی اصلیترین عامل این معضل است. با کمی اشراف به مراجع علمی معتبر به سهولت می توان فهمید که افراد به ظاهر علمی از کدام مقاله و یا گزارش مطلب را دزدیده اند. نمونه های زیادی از این سرقت در رسوبشناسی نیز وجود دارد.

چگونه مقاله ISI بنویسیم؟!

شاید من کوچکتر از آن باشم که بتوانم این سوال را پاسخ دهم چون خودم را کودکی تازه به راه افتاده در مسیر علم زمین شناسی می دانم. ولی بواسطه چندین تجربه موفقیت آمیز دوست دارم تجربیاتم را در اختیار دوستانم قرار دهم. توصیه هایم را بصورت موردی بیان می کنم تا تأثیر بیشتری داشته باشد.

• اولین چیزی که باید بدانید و عمیقاً باور داشته باشید این است که: "نوشتن مقاله آسان است." از مقاله برای خودتان غول نسازید. شما تنها زمانی می توانید مقاله ای بنویسید که این موضوع را فهمیده باشید.
• نوشتن، نیازمند ذهنی آماده است که بتواند کلمات را مسلسل وار روی کاغذ پیاده کند. بدون مطالعه هیچ ذهنی آمادگی چنین کاری را نخواهد داشت. حتماً قبل از نوشتن حسابی مطالعه کنید. توصیه من به دوستان همیشه این بوده است که چهل مقاله در مورد موضوع تحقیقی را در فولدری بریزید و آنها را مطالعه کنید. کم کم ادبیات و کلید واژه هایی که می خواهید را به دست می آورید. بعد از خواندن مقالات حس می کنید که می توانید حرفی جدید بزنید.
• شهامت نوشتن داشته باشید. بله نوشتن نیز شهامت می خواهد. حتی اگر فکر می کنید مطالبتان ناقص و پراکنده است آنها را روی کاغذ بیاورید. کمال گرایی می تواند مانع شما باشد. مرورهای بعدی می تواند نوشته شما را تقویت کند ولی اگر نوشته ای وجود نداشته باشد تصحیحی هم در کار نیست.
• از اشتباه نوشتن و داشتن خطا در نگارش نگران نباشید. خیلی از ما بخاطر نداشتن اشتباه اصلا هیچ کاری نمی کنیم. مقاله من در سال 2010 از طرف EAGE (انگلیسی زبان های سخت گیر لندنی) موفق به دریافت جایزه بهترین مقاله سال شد. در لوح تقدیری که به بنده اعطا شده بود نوشته شده به دلیل بهترین نگارش (!)، تصاویر زیبا و مواردی دیگر این مقاله به عنوان مقاله سال برگزیده شده است. در حالیکه من خود در آن اشتباه هایی پیدا کردم. هیچ نوشتاری کامل نیست. پس راحت باشید.
• فراموش نکنید که مقاله حقیقت مطلق نیست. ماهیت علم پویایی و ناقصی آن است. حقایقی که امروز شناخته می شوند ممکن است فردا توهماتی بیش نباشند. پس نگران نباشید اگر روزی نوشته هایتان حقیقت کامل نباشد.
• خود را در جای خوانندگان مقاله تصور کنید. آنها می خواهند چه چیزی از مقاله شما بیاموزند؟! با این سوال در ذهن می توانید به هدف خود برسید.
• منتظر کسی نباشید. کسی از در نمی آید تا مقاله را برای شما بنویسد. این کار شماست. آن را باید تمام کنید. فکر کردن به لذت مقاله منتشر شده انگیزه زیادی برای اتمام کار ایجاد خواهد کرد.
• نوشته خود را چندین بار بخوانید و آنرا در اختیار دوستان و اساتید خود بگذارید تا مرور کنند. هرچقدر نوشتاری بیشتر خوانده شود بیشتر صیقل خواهد خورد.
• فراموش نکنید که بهترین افکار و نتایج تحقیقی بدون نوشته شدن و انتشار فایده ای ندارد. پس نوشتن مقاله صرفاً کافی نیست باید همتی زیاد در مورد ارائه آن به یک ژورنال، تصحیح نظرات داوران و منتشر کردن آن داشته باشید.

اندر احوالات چاپ مقاله

نوشتن مقدمه مقاله

هدف اصلی "مقدمه" ارائه منطق کار است. ابتدا باید ماهیت مسئله طرح شود و به اهمیت آن پرداخته شود. در طی مقدمه شما خوانندگان را برای خواندن ادامه مطلب آماده می کنید. باید مقالات در ارتباط با موضوع بررسی شود. روش تحقیق ، نتایج اصلی و نتیجه گیری از آنها بیان شود. این بخش ممکن است شامل منطقه مورد مطالعه نیز باشد. مقدمه به چهار سوالات چرا؟ کجا؟ چطور و چه پاسخ می دهد.

• چرا کار انجام شده است؟
• کجا دقیقاً کار صورت گرفته؟
• چه کاری انجام شده ؟ (تهیه نقشه زمین شناسی، متراژ لایه ها)
• چه چیزی حاصل شده؟
• موضوع اصلی گزارش یا مقاله چیست؟

نوشتن چکیده

اگرچه چکیده اولین بخش از مقاله بعد از عنوان می باشد ولی آخرین بخشی است که نوشته می شود. چکیده مهمترین و سخت ترین بخش از نوشتن یک مقاله است. تعداد کلمات آن معمولاً کمتر از 250 عدد می باشد. چکیده نباید توصیفی باشد زیرا به تنهایی و بدون بخش های دیگر قابل درک نیست. چکیده باید شامل چهار بخش الف) بیان مشکل و یا هدف پژوهش، ب) ارائه روش عمومی استفاده شده، ج) خلاصه یافته های اصلی و د) نتایج بدست آمده باشد. چکیده در واقع اسانس مقاله است بدون داشتن جزئیات. نباید چکیده را خلاصه (summary) و نتیجه گیری (conclusion) اشتباه گرفت. تصیه می شود از زمان گذشته یا حال و حالت معلوم (نه مجهول) در جملات استفاده شود. نباید از بیان اطلاعاتی که در متن اصلی مقاله وجود ندارد در چکیده استفاده کرد.

نرم افزار Endnote

نوشتن منابع متعدد، ثبت دقیق اطلاعات و نظم دادن به آن یکی از مهمترین و در عین حال سخت ترین بخش های نوشتن پایان نامه، کتاب و مقاله است. امروزه نرم افزارهای مختلفی برای این کار نوشته شده است. نرم افزار اندنوت (Endnote) یکی از نرم افزارهای معروف در این زمینه است. با نصب این نرم افزار افزونه ای به ورد اضافه می شود که با داشتن پایگاه داده ها می توان به سهولت رفرنس ها را به متن نوشته شده افزود.

عنوان مقالات زمین شناسی

عنوان مقالات علمی بیشتر از بخشهای دیگر آن در معرض دید است و باید جذاب و حاوی اطلاعات مفید باشد. زیرا هدف آن راغب کردن خواننده برای مطالعه مقاله است. عنوان در مقالات زمین شناسی باید در حد امکان مختصر و توصیفی باشد و قصد و نیت مطالعه را انتقال دهد. نوع، ترتیب و تعداد کلمات در عنوان مهم است. باید از کلمات کلیدی برای عنوان استفاده کرد. در برخی از ژورنال ها تعداد کلمات عنوان محدودیت دارد. علاوه بر موضوع مطالعه، نام توالی های مورد بررسی، سن آنها و منطقه مورد مطالعه ذکر می گردد. این کار در اندیس کردن مقاله برای سهولت در جستجو و یافت بسیار اهمیت دارد. عنوان مقاله باید خاص (نه تکراری) و نماینده ای از محتوی مقاله باشد.

پنج نکته در نوشتن مقالات و گزارشات علمی

• نوشتن مقاله باید حین مطالعه صورت گیرد تا سازماندهی مشاهدات، نظرات و بینش ها صحیح باشد.
• اگر در مقاله ای شخصی مشاوره مهمی داده می توان اسم او را در زیر نام نویسندگان آورد. بصورت زیر: In consultation with
• نباید از تلفظ مختلط انگلیسی بریتیش و امریکن (American and British spelling) در متن مقالات و گزارشات علمی استفاده کرد.
• سازماندهی (Organization) مقاله و گزارشات علمی به عنوان چارچوبی برای ارائه متن علمی اهمیت فراوانی دارد.
• باید مشاهدات، نتایج و تفاسیر علمی را در متن مقاله و گزارش از یکدیگر تفکیک کرد.

کتاب ژئورایتینگ (Geowriting)

کتاب ژئورایتینگ (Geowriting) راهنمایی برای نوشتن، ویرایش و چاپ مقالات و گزارش های علوم زمین می باشد که توسط انستیتو زمین شناسی آمریکا انتشار یافته است. این کتاب بر اساس نسخه اول (در سال 1974) به ویرایش پنجم (در سال 1995) رسیده است و یکی از بهترین منابع برای نوشتن مقالات زمین شناسی است. نویسندگان این کتاب Wendell Cochran, ‎Peter Fenner, ‎Mary Hill می باشند. شعار اصلی این کتاب این است که "تا زمانی که مشاهدات و نتایج تحقیق زمین شناسی نوشته نشود آن پژوهش به پایان نرسیده است."

زمان در مقالات زمین شناسی

زمان فعل در بخش های مختلف مقالات زمین شناسی متفاوت است. اگرچه در گذشته استفاده از جملات مجهول بیشتر بود ولی امروزه توصیه می شود که تا حد امکان از زمانهای حال و گذشته ساده استفاده شود.

گرامر مقاله
بخشها		زمان گرامری جمله
1	بیان مسائل و مشکلات تحقیق	زمان حال ساده (یا مجهول حال ساده)
2	بیان محتوی و اهداف تحقیق	زمان حال ساده (یا مجهول حال ساده)
3	روش انجام کار	زمان گذشته ساده (یا مجهول گذشته ساده)
4	اشاره به معادلات و محاسبات در روش کار	زمان حال ساده (یا مجهول حال ساده)
5	نتایج	زمان حال ساده (یا مجهول حال ساده)، زمان گذشته ساده (یا مجهول گذشته ساده)
6	یافته ها و دستاورد ها در بحث و نتیجه گیری	زمان حال کامل (یا مجهول حال کامل)، یا حال ساده
7	کاربرد یافته ها	زمان حال ساده (یا مجهول حال ساده)
8	اشاره به شکلها و جداول	زمان حال