چینه شناسی زاگرس قبل از جیمز و وایند (1965)

بسیاری از ما زمین شناسان می دانیم که واحدهای چینه شناسی زاگرس توسط جیمز و وایند (1965) مطالعه و تعریف شده اند. ولی باید اظهار نمود که این دو زمین شناس بزرگ شرکت BP بیشتر به نامگذاری و رسمیت بخشیدن واحدهای سنگ چینه شناسی کمک کردند. در واقع بخش اعظمی از مطالعات چینه شناسی دهه های پیشتر از آن مورد مطالعه قرار گرفته بود. یکی از تلاش های مهم در این زمینه توسط پیتر کنت، اسلینگر و توماس (1951) صورت گرفته است. این زمین شناسان از شرکت BP برش­های مختلف و مهم چینه شناسی زاگرس را مورد شناسایی قرار دادند. ایشان بر مبنای تغییرات رخساره­ای، ماکروفسیل­ها و میکروفسیل­ها (عمدتاً فرامینیفرا) نسبت به جدایش واحدهای مختلف لیتولوژیکی هر دوره پرداختند. چارچوب ایجاد شده چینه شناسی بر این اساس پیش زمینه مهمی برای مطالعات جیمز و وایند (1965) شد. اگرچه پیتر کنت و همکارانش سهم مهمی در بررسی چینه شناسی زاگرس دارند ولی ایشان بیشتر بر اساس پژوهش­هایش بر روی نمک های هرمز شناخته می شود. این مقاله برای مرور علاقمندان بارگذاری می شود.

 

 

دانلود مقاله "شکستگی های طبیعی در مخازن کربناتی جنوب باختری ایران"

دانلود مقاله

نیم قرن تلاش در زمینه چینه شناسی زاگرس

بیش از نیم قرن از تعریف واحدهای رسمی چینه شناسی زاگرس می گذرد. برای اولین بار واحدهای چینه شناسی ژوراسیک تا عهدحاضر توسط  جیمز و وایند (James and Wynd, 1965) معرفی و نامگذاری شد. حقیقت این است که پیشتر از ایشان تلاشهای در این زمینه بویژه توسط کنت، اسلینگر و توماس (Kent et al., 1951) و دیگر زمین شناسان صورت گرفته بود. در سال 1978، فرانک زابو و احمد خردپیر (Szabo & Kheradpir) از شرکت OSCO واحدهای لیتواستراتیگرافی پرمین-تریاس را بطور رسمی تعریف کردند. بخش پالئوزوئیک زیرین زاگرس (کامبرین-اردویسین) عمدتاً برگرفته از واحدهای چینه شناسی معرفی شده توسط آسرتو (Assereto, 1963) در البرز و ستوده نیا (Setudehnia, 1975) در زردکوه و کوه دینار می باشد. زیرا عقیده بر این است که سرزمین ایران در زمان پالئوزوئیک متعلق به خشکی واحدی در ابرقاره پانگه آ بوده است، بنابراین به نظر می رسد تاریخچه رسوبگذاری یکسانی داشته باشند. همچنین توالی های اردویسین پسین (سازند سیاهو)، سیلورین (سازند سرچاهان) و دونین (سازند زاکین) بیشتر توسط دکتر قویدل سیوکی (Ghavidel-Syooki) معرفی و به ستون چینه شناسی زاگرس افزوده شد. در سال 1372، چینه شناسی زاگرس توسط همایون مطیعی به تفصیل مورد بررسی و بازنگری قرار گرفت. افزودن سازند بختیاری به گروه فارس، معرفی سنگ آهک خارک، سنگ آهک منصوری و سیمره (عضو لوفا)، افزودن کنگلومرای قاعده ای رازک، نامگذاری ماسه آزادگان (معادل سازند بورگان) و کوشک (معادل سازند زبیر) به ادبیات و ستون چینه شناسی زاگرس از جمله تغییراتی می باشد که توسط مهندس مطیعی اعمال شده است. در سال 2001 ستون چینه شناسی بازنگری شده توسط ایشان به چاپ رسید و شرکت شلامبرژه با اعمال تغییراتی نادرست اقدام به چاپ مجدد آن بدون ذکر مأخذ رسانید. این چارت با وجود برخی اشکالات اساسی مکرراً توسط اساتید و دانشجویان در حال استفاده است.

چارت صحیح و اصلی چینه شناسی زاگرس (برگرفته از مطیعی، 2001)

چارت با کیفیت (JPG)

چارت با کیفیت (Pdf) 

چارت چینه شناسی مزوزوئیک و سنوزوئیک زاگرس (جیمز و وایند 1965)

چارت چینه شناسی منتشر شده توسط شلامبرژه (2003)، نواحی لرستان، خوزستان، فارس ساحلی و فارس داخلی به اشتباه در این چارت درج شده است و با واحدهای چینه شناسی سازگار نیست.