زیاد رفیق بیدون (Ziad Rafiq Beydoun) یکی از چهره های بزرگ زمین شناسی خاورمیانه، یک مدرس خوب و یک استراتژیست کلیدی و نقشه بردار برای شرکت های پیشرو اکتشاف نفت بود. یک لبنانی که زندگیش را صرف زمین شناسی یمن کرد. او در سال 1924 در بیروت به دنیا آمد و در حیفا (فلسطین) بزرگ شد و قبل از بازگشت به بیروت در رشته علوم سیاسی و تاریخ با درجه عالی فارغ التحصیل شد. سپس زمین شناسی تا سطح دکترا در کالج سنت پیتر آکسفورد ادامه داد و همزمان به عنوان زمین شناسی در شرکتهای نفتی مشغول به کار شد. پس از تحصیلات تکمیلی در سال 1948، بیدون به شرکت نفت عراق پیوست و طی 15 سال آینده در مطالعات زمین شناسی سطحی و زیرسطحی در سراسر خاورمیانه (بویژه بیابان های سعودی و یمن) همکاری کرد. او به دنبال کشف نفت در عمان نیز بود.

زیاد در سال 1961 برای یافته های عملی اش در پایان نامه دکترای خود را، که در مورد زمین شناسی یمن بود، موفق به دریافت جایزه  از دانشگاه آکسفورد شد. او همچنین در سال 1963 به لبنان بازگشت و به عنوان استادیار در دانشگاه آمریکایی بیروت (American University of Beirut)  و مشاور زمین شناسی در وزارت اقتصاد ملی مشغول به کار شد. در سال 1966 به لندن نقل مکان کرد و به پروژه مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا شرکت نفت ماراتن نفت پیوست. زمانی که در سال 1970 بیدون به عنوان استاد زمین شناسی به دانشگاه آمریکایی بیروت بازگشت همچنان مشاور شرکت نفت ماراتن باقی ماند.

زیاد در سال 1977 با منتهی (Muntaha)، باستان شناس آشنا شد و در سال 1983 با او ازدواج کرد و بین سالهای 1985 و 1993 در لندن با او زندگی کرد. اما بیدون اغلب در خاورمیانه (به خصوص بعنوان زمین شناس اکتشافی ماراتن در منطقه پالمیرا، سوریه) بود، و یا برای کنفرانس به خلیج فارس می رفت. تا سال 1990، که از دانشگاه آمریکایی بیروت رسماً بازنشسته شد، و حتی بعد از آن به این دانشگاه وفادار ماند. در طول سال های جنگ او تقریباً تمام کورسهای زمین شناسی را تدریس می کرد.

بیدون آثار منتشر شده فراوانی دارد، شش کتاب و بیش از 40 مقاله در مجلات بین المللی از جمله آثار اوست. اطلاعات تماس دانشگاهی او در مقالات شامل کویت، اردن، عربستان سعودی، ایالات متحده، فرانسه، مصر بود. او مشاور شرکت های نفتی از جمله آرکو، بو ولی، آران و هانت بود. همچنین در بیش از 40 کنگره بین المللی شرکت کرد، و عضو هیئت تحریریه مجله زمین شناسی نفت (JPG) بود.

پروفسور بیدون در سال 1994 مفتخر به دریافت مدال ویلیام اسمیت از انجمن زمین شناسی لندن شد. هنگامی که موفق به دریافت مدال سرو (Order of the Cedars) در سال 1995 شد، او آنرا شوخی تلقی کرد در حالی که هنوز زنده بود. کتاب معروف او تحت عنوان خاورمیانه: زمین شناسی ناحیه ای و منابع نفتی (The Middle East: Regional Geology and Petroleum Resources) در سال 1988 به چاپ رسید. او در کتاب خود تقریباً به تمامی مقالات مربوط به خاورمیانه ارجاع داده است. بیدون در این کتاب چارچوب زمین شناسی ناحیه ای این منطقه را ساخته است. وی نویسنده ای سریع و دقیق با استانداردهای نوشتن انگلیسی بود. دانش بیدون بسیار جامع بود و دقیقاً می دانست که فلان چاه تا عمق 3000 متری حفر شده و یافته های آن چه بوده است. او کل منطقه عدن تا شمال سوریه (بجز فلسطین) کار کرد.

پرفسور مردی ساده، صادق و نجیب یود، در نگاه بین المللی، انسانی بشردوست و نه ناسیونالیست، که زبان انگلیسی با لهجه بی عیب و نقص صحبت می کرد. او 16 سال از عمر خود را صرف پیمایش بیابانهای عربستان و یمن در زیر دمای 50 درجه و امکانات بسیار ابتدایی گذراند. بیدون بسیار شجاع و مقاوم در مقابل بیماری ها بود و با وجود درد و خستگی، همچنان به کار نوشتن کتاب ها و مقالات جدید حتی در تخت بیمارستان ادامه داد. نبود سازمان زمین شناسی در لبنان و سرنوشت فلسطین دو حسرت و ناامیدی در زندگی بیدون بود. کتاب "فرهنگ زمین شناسی یمن"، نتیجه تلاش های یک کمیسیون بین المللی با ریاست بیدون بود که پس از مرگ توسط ساقی (Saqi) منتشر شد. پس از وفات، تمامی کتاب ها، مطالعات و نقشه های بیدون به گروه زمین شناسی در دانشگاه آمریکایی بیروت انتقال یافت و نسخه ای اسکن شده به دانشگاه آگسفور ارائه شد. سرانجام پرفسور زیاد رفیق بیدون در سال 1998 درگذشت. سالانه جایزه زیاد بیدون در AAPG به بهترین پوسترهای سال پیش تعلق می گیرد.

منابع و مطالعات بیشتر:

https://en.wikipedia.org/wiki/Ziad_Rafiq_Beydoun

http://almashriq.hiof.no/ddc/projects/geology/beydoun/

http://www.al-bab.com/bys/obits/beydoun.htm